फाइल तस्वीरः
हिमलाल पराजुली

स्याङ्जा,१५ साउन– मानो खाएर मुरी उब्जाउने समयको रुपमा लिइने वर्खाको यो समयमा स्याङ्जाका किसानहरु पनि वर्ष भरिको लागि खाने खाद्यान्नको लागि आआफ्नो बालिनाली लगाउनमा ब्यस्त छन् । कोरोना कहरका विच पनि किसानहरुले वर्खामा लगाउने धान खेतिको काममा घाम पानिका साथै कोरोना भाइरस (कोभिड १९) को समस्याका बाबजुद पनि खटेर लागेकाछन् ।

नेपालमा धान खेति लगाउने वर्खाको समयलाई महत्पुर्ण रुपमा लिने गरिन्छ । स्याङ्जामा पनि साउनको १५ सम्म आइपुग्दा ९५ प्रतिशत रोपाइँ सकिएको कृषि ज्ञन केन्द्र स्याङ्जाले जनाएको छ । समयमै वर्षा हुनुका साथै कोरोनाका कारण बजारमा भएका युवाहरु समेत गाउँमा फर्किएकोले पनि यो वर्ष रोपाइँ गर्न किसानहरुलाई जनशक्तिको अभाव नभएको कृषि ज्ञान केन्द्र स्याङ्जाको प्रमुख विनोद हमालले बताउनुभयो । ज्ञान केन्द्रका प्रमुख हमालले भन्नुभयो, “समयमै वर्षा भएकाले यस वर्ष किसाले बेलैमा खेति लगाउन पाउनुभएको छ । आज सम्म आइपुग्दा जिल्लामा ९५ प्रतिशत रोपाइँ सकिएको छ । यो प्रतिशत अजै बढ्नेछ ।”

जिल्लामा १८ हजार हेक्टरमा धान खेति गरिने र कुल धान खेति हुने भूभाग मध्ये ९५ प्रतिशत भूभागमा रोपाइँ सकिएको हो । कार्यालयले प्रत्ये बुधबार जिल्लाका पालिकामा रहेको कृषि शाखा मार्फत रोपाइँ सम्बन्धि तथ्याङ्क संकलन गर्ने गरेको छ । जिल्लाको आँधीखोला स्थित सेतिदोभान, पुतलीबजारको लामाके, पुतलीखेत, बयेरघारी, डौवा फाट, वालिङ, गल्याङको तल्लो भूभागका साथै चापाकोट, ज्याग्दी खोला ,विरुवा लगायतका फाँटहरु धान उत्पादनको लागि राम्रो मानिन्छ । जिल्लाको माथिल्लो भागमा भन्दा तल्लो भाग गल्याङ, चापाकोट लगायतका ठाउँमा साउनको अन्तिम सम्म समेत रोपाइँ गर्ने गरिन्छ । किसानले मकै लगाएका खेतमा मकैलाई सकेसम्म पकाएर मात्रै रोपाइँ गर्ने भएकोले केही ठाउँहरुमा रोपाइँमा ढिलाई हुने कृषि ज्ञान केन्द्रले जनाएको छ ।

गत वर्ष जिल्लामा ५६ हजार मेट्रिक टन धान उत्पादन भएकोमा यस वर्ष उत्पादन बढेर ६० मेट्रिक टन पुग्ने अनुमा ज्ञान केन्द्रको रहेको छ ।
ज्ञान केन्द्रका प्रमुख हमालले यस वर्ष समयमै वर्षा हुनुका साथै मलको समेत अभाव नभएकाले गत वर्षको तुलनामा उत्पादनमा वृद्धि हुने कार्यालयको आंकलन रहेको बताउनुभयो । प्रमुख हमालले भन्नुभयो, “समयमै वर्षा हुदा पानीको अभाव हुने टारी खेतमा समेत किसानहरुले रोपाइँ गरिसकेको र वैदेशिक रोजगारीको लागि गएका युवाहरु समेत फर्किएर आएपछि युवा जनशक्तिले कृषिमा देखाएको लगाब र बाँझो जमिनमा समेत खेति गरेकोले उत्पादनमा वृद्धि हुन्छ ।”

जिल्लामा कृषकहरु स्थानीय जातको धान भन्दा पनि उन्नत जातको विउको प्रयोग बढे संगै धान उत्पादनमा समेत वृद्धि हुदै गएको छ । उन्नत जातको विउको प्रयोग संगै स्थानीय जातका धानको विउ लोप हुने अवस्थमा पुगेको छ । किसानहरु बढि उत्पादन लिने योजनामा भएको आफ्नो परम्परागत रुपमा प्रयोग गर्दै आएको धानको विउ प्रयोगमा नल्याउदा स्थानीय जातको पूर्खेउली विउ मासिने अवस्थामा पुगेको हो ।

जिल्लामा कोरोना भाइरस (कोभिड १९) को संक्रमण बढे पनि किसानहरु भने आफ्नो कर्ममा विभिन्न सुरक्षाका मापदण्डको प्रयोग गरेर कामलाई भने निरन्तरता दिइरहेकाछन् । जिल्लामा हाल सम्म ४ हजार ९ सय ९९ जना कोरोनाबाट संक्रमित भएकाछन् । जस मध्ये ३ हजार ९ सय जना निको भएकाछन् भने सकृय संक्रमितको संख्या १ हजार ३ रहको छ । कोरोना भाइरस (कोभिड १९) बाट जिल्लामा १ सय १७ जनाको मृत्यु भएको जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय स्याङ्जाका सूचना अधिकारी विष्णुप्रसाद रेग्मीले जानकारी दिनुभयो ।